Bedelli Askerlik İzni Nedir? Kaç Gün?

Bedelli askerlik, zorunlu askerlik hizmetini belirli bir ücret karşılığında ve kısa süreli temel eğitimle yerine getirme imkânı sunan bir uygulamadır. Bu süreçte çalışanların en çok merak ettiği konuların başında ise bedelli askerlik izni, izin süresi ve işten ayrılma ve işe dönüş hakları gelir.

Bedelli Askerlik İzni Nedir?

Bedelli askerlik izni, çalışanların bedelli askerlik hizmetini yerine getirebilmesi için işyerinden ayrıldığı süreyi ifade eder. Askerlik, anayasal bir yükümlülük olduğu için iş hukuku bakımından özel bir statüye sahiptir. Bu izin şu şekildedir:

• Zorunlu askerlik kapsamında değerlendirilir.

• Çalışanın askerlik görevini yerine getirmesi için işten ayrılmasını kapsar.

• İş sözleşmesinin askıda kalmasına neden olabilir.

Bedelli Askerlik Süresi Kaç Gün? (21 Gün mü, 28 Gün mü?)

Güncel uygulamaya göre bedelli askerlik süresi 21 gündür. Eğitim süresi 21 gün temel askerlik eğitimi şeklinde uygulanmaktadır. Geçmiş dönemlerde süre konusunda farklı uygulamalar gündeme gelmiş olsa da mevcut sistemde süre 21 gündür. Burada kafa karışıklığı genellikle yol ve teslim süresi gibi unsurlardan kaynaklanır. Resmi askerlik hizmet süresi 21 gündür.

Özel Sektörde Bedelli Askerlik İzni

Özel sektörde çalışanlar açısından konu, 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde değerlendirilir. Askerlik nedeniyle işten ayrılma durumu İş Kanunu’nda düzenlenmiştir. Çalışan askerlik görevi için iş sözleşmesini feshedebilir. Ancak bedelli askerlikte süre kısa olduğu için çoğu durumda iş sözleşmesi feshedilmeden, askıya alınarak süreç yürütülür. İşveren yükümlülükleri, iş güvencesi hükümleri ve kıdem şartlarına göre değişiklik gösterebilir. Özel sektörde uygulama genellikle şu şekildedir:

• Çalışan askerlik tarihini işverene bildirir.

• İş sözleşmesi geçici olarak askıya alınır.

• 21 günlük süre sonunda çalışan işine geri döner.

Kamu Çalışanları İçin Bedelli Askerlik İzni

Kamu personeli için düzenleme 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında ele alınır. Memurlar askerlik görevleri süresince görevlerinden ayrılır ve bu süre boyunca kadroları korunur. Bedelli askerlikte süre kısa olduğu için genellikle ücretsiz izin kapsamında değerlendirilir. Kamu çalışanları açısından süreç şöyledir:

• Kadro hakkı saklıdır.

• Göreve dönüş hakkı korunur.

• Süre bitiminde görevine iade edilir.
• Uygulama detayları kurum içi yönetmeliklere göre değişebilir.

Bedelli Askerlik İzni Ücretli mi, Ücretsiz mi?

Yasal olarak askerlik nedeniyle kullanılan izin süresi ücretli izin sayılmaz. Bu süre çoğunlukla ücretsiz izin veya iş sözleşmesinin askıya alınması şeklinde değerlendirilir. Ancak bazı işverenler:

• Kurumsal politika gereği ücret ödemeye devam edebilir.

• Yıllık izinle mahsuplaşma yoluna gidebilir.

• Ek destek sağlayabilir.

Bu durum tamamen işveren uygulamasına bağlıdır. Kanunen zorunlu bir ücret ödeme yükümlülüğü bulunmaz.

Yıllık Ücretli İzin Bedelli Askerlikte Kullanılabilir mi?

Tarafların anlaşması halinde yıllık ücretli izin kullanılabilir ancak işverenin bunu kabul etme zorunluluğu yoktur. Bu nedenle süreç karşılıklı mutabakatla yürütülür. Örneğin:

• Çalışan 21 günlük bedelli askerlik süresini yıllık izninden düşürmek isteyebilir.

• İşveren bu talebi kabul edebilir.

Bedelli Askerlik İzni Nasıl Alınır?

Bedelli askerlik izni almak için öncelikle işverene yazılı bir dilekçe ile başvurulmalı ve sevk belgesi ibraz edilmelidir. İş Kanunu kapsamında bedelli askerlik süresi boyunca çalışan ücretsiz izinli sayılır; bu süreçte iş sözleşmesi askıda kalır ve dönüşte çalışan aynı pozisyonunda işe başlatılır. Kamu personeli için ise izin prosedürü ilgili kurumun mevzuatına göre yürütülür ve resmi başvuru evraklarıyla süreç tamamlanır.

Bedelli Askerlik Başvuru Süreci

Bedelli askerlik başvurusu genellikle e-Devlet üzerinden yapılır. Süreç şu şekilde ilerler:

1. e-Devlet sistemine giriş yapılır.
2. Milli Savunma Bakanlığı askerlik hizmetleri ekranı seçilir.
3. Bedelli askerlik başvurusu yapılır.
4. Ücret ödemesi gerçekleştirilir.
5. Sevk tarihi belirlenir.
6. Başvuru tamamlandıktan sonra sevk belgesi oluşturulur.

İşverene Bildirim ve İzin Talebi

Çalışan, askerlik sevk tarihini öğrendiğinde işverene yazılı bildirim yapmalıdır. Zamanlama açısından mümkün olduğunca erken bildirim yapılması iş planlaması açısından önemlidir. Bildirimde yer alması gerekenler aşağıdaki gibidir:

• Sevk tarihi

• Eğitim süresi

• Dönüş tarihi

• Resmi belge (sevk belgesi)

Bedelli Askerlik Sonrası İşe Dönüş Süreci

Bedelli askerlik sonrası işe dönüş sürecinde çalışan, sevk ve terhis belgeleriyle birlikte işverene başvurarak görevine başlamak istediğini bildirir. İş sözleşmesi askerlik süresince askıda olduğundan, çalışan terhis tarihinden itibaren makul süre içinde başvurduğunda aynı işyerinde ve benzer koşullarla işe başlatılmalıdır. İşverenin işe başlatmaması durumunda ise çalışan, yasal haklarını kullanarak işe iade veya tazminat talebinde bulunabilir.

İşe Dönüş Hakkı ve Yasal Süre

Askerlik nedeniyle işten ayrılan çalışanların işe dönüş hakkı vardır. İş Kanunu kapsamında askerlik sonrası belirli süre içinde başvuru yapılması gerekir. Genel uygulamada:

• Askerlik bitiminden sonra makul süre içinde başvuru yapılmalıdır.

• İşveren, uygun pozisyonda işe başlatmakla yükümlüdür .
• İş güvencesi şartlarını sağlayan çalışanlar açısından bu hak daha güçlüdür.

Bedelli Askerlik Sonrası İşten Çıkarılma Durumu

İşveren, askerlik nedeniyle çalışanı cezalandıramaz. Ancak geçerli ve haklı fesih nedenleri varsa farklı değerlendirme yapılabilir. Sırf askerlik yaptığı için işten çıkarma hukuka aykırıdır. Ancak performans, ekonomik daralma gibi objektif nedenler varsa durum değişebilir

Bedelli Askerlik ve Kıdem Tazminatı İlişkisi

Normal askerlik nedeniyle iş sözleşmesini fesheden çalışan kıdem tazminatına hak kazanabilir.

Bedelli askerlikte ise uygulama tartışmalıdır. Eğer çalışan askerlik nedeniyle iş sözleşmesini feshederse kıdem tazminatı gündeme gelebilir. Ancak 21 günlük kısa süre nedeniyle çoğu durumda fesih yerine askı uygulaması tercih edilir. Bu nedenle kıdem tazminatı konusu somut duruma göre değerlendirilmelidir.

Bedelli Askerlik İzni Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İşveren Bedelli Askerlik İzni Vermek Zorunda mı?

Evet. Askerlik anayasal bir yükümlülük olduğu için işveren bu sürece engel olamaz. Ancak izin şekli (ücretli/ücretsiz) kanunen zorunlu ücretli değildir.

Çalışanlar Bedelli Askerlik Sonrası İşten Çıkarılabilir mi?

Sırf askerlik nedeniyle çıkarılamaz. Ancak yasal ve geçerli fesih sebepleri varsa iş hukuku çerçevesinde değerlendirme yapılabilir.

Önceki yazımızı okuyun: " Kurumsal Doğum Günü Hediyesi Önerileri "