Huzur Hakkı Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Şirketlerde yönetim kurulu veya çeşitli kurullarda görev alan kişilere, toplantı ve karar süreçlerine katkıları karşılığında ödenen ücrete huzur hakkı denir. Bu ödeme düzenli maaş sayılmaz; daha çok toplantı başına ya da dönemsel belirlenen bir bedel niteliğindedir ve huzur hakkı tutarı çoğunlukla genel kurul kararıyla netleşir. Belirleme sürecinde şirketin mali yapısı, sorumluluk düzeyi ve piyasa uygulamaları etkili olur. Hesaplama yapılırken toplantı sayısı, kararlaştırılan birim ücret ve ilgili vergi kesintileri birlikte değerlendirilir.

Huzur Hakkı Nedir?

Huzur hakkı; şirketlerde yönetim kurulu üyelerine, görevleri kapsamında aldıkları kararlar ve toplantılara katılımları karşılığında yapılan bir ödemedir. Maaş gibi düzenli bir çalışma karşılığı değildir; toplantı, sorumluluk ve karar alma yükümlülüğü temel alınır. Maaştan farkı; huzur hakkının iş sözleşmesine değil, genel kurul kararı veya sözleşmeye dayanmasıdır. Çoğu zaman aylık sabit olabilir ancak bu zorunlu değildir.

Huzur Hakkı Kimlere Verilir?

Huzur hakkı genellikle şirketlerde yönetim kurulu üyelerine, denetim kurulu üyelerine ve bazı komite ya da kurul üyelerine görevleri kapsamında verilir. Özellikle anonim şirketlerde yönetim kurulu üyelerinin toplantılara katılımı ve karar süreçlerindeki sorumlulukları bu ödemenin temel gerekçesidir. Kooperatifler, dernekler ve bazı kamu kurullarında da benzer şekilde kurul üyelerine huzur hakkı ödenebilir.

Yönetim Kurulu Üyeleri

Anonim ve limited şirketlerde yönetim kurulu üyelerine huzur hakkı ödenebilir. Bu ödeme, şirket esas sözleşmesinde yer almalı ve genel kurul tarafından onaylanmalıdır. Yönetim kurulu ödemeleri bu kapsamda değerlendirilir.

Şirket Ortakları ve Yöneticiler

Şirket ortağı olan yöneticiler de yönetim kurulu üyesi olmaları halinde huzur hakkı alabilir. Ancak bu durumda ödeme, maaş değil huzur hakkı olarak ayrı muhasebeleştirilmelidir.

Kamuda Huzur Hakkı Nedir?

Kamu kurumlarında, belediyelerde ve kamu iştiraklerinde görev alan yönetim kurulu üyelerine de huzur hakkı ödenebilir. Kamuda huzur hakkı, ilgili mevzuat ve üst sınırlar çerçevesinde uygulanır. Bir kişinin birden fazla kamu kurumundan huzur hakkı alması genellikle sınırlamalara tabidir.

Huzur Hakkı Ne İşe Yarar?

Huzur hakkı, kurul üyelerinin zaman, emek ve sorumluluk gerektiren görevlerini daha düzenli ve motive şekilde yerine getirmelerini destekleyen bir ödemedir. Aynı zamanda kurumsal yönetimde profesyonelliği teşvik ederek karar süreçlerinin daha sağlıklı işlemesine katkı sağlar; başlıca işlevleri ise kısaca şunlardır:

• Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğunu maddi olarak karşılar.
• Karar alma süreçlerini teşvik eder.
• Şirketler açısından yasal bir gider kalemi oluşturur.
• Ücret esnekliği sağlar. (maaşa alternatif)

Huzur Hakkı Nasıl Hesaplanır?

Huzur hakkı hesaplanırken öncelikle genel kurul veya yetkili organ tarafından belirlenen birim tutar esas alınır. Bu tutar çoğu zaman toplantı başına belirlenir ve ilgili dönemde yapılan toplantı sayısıyla çarpılarak toplam brüt huzur hakkı bulunur. Hesaplamada ayrıca şirketin finansal durumu, üyenin görev kapsamı ve piyasa uygulamaları da belirleyici olabilir.

Huzur Hakkı Hesaplama Kriterleri

Hesaplama yapılırken dikkat edilmesi gereken bazı unsurlar vardır. Huzur hakkı hesaplamasında dikkat edilmesi gerekenler şöyledir:

• Toplantı sayısı
• Genel kurul kararı
• Şirket sözleşmesi
• Karar defteri kayıtları esas alınır.
• Tutar, şirketin inisiyatifindedir ancak emsallere ve yasal sınırlara uygun olmalıdır.

Huzur Hakkı Hesaplama Örneği

Huzur hakkı hesaplamasının nasıl yapıldığını somutlaştırmak için pratik bir örnek üzerinden ilerlemek faydalı olur. Aşağıdaki örnek, toplantı sayısı ve belirlenen tutara göre huzur hakkının hangi mantıkla hesaplandığını basitçe göstermektedir:

• Brüt huzur hakkı: 30.000 TL
• Gelir vergisi stopajı (%15 varsayım): 4.500 TL
• Damga vergisi: 228 TL

Net ödeme: 25.272 TL
(Oranlar, kişinin gelir dilimine göre değişebilir.)

Huzur Hakkı Hesaplamasında Nelere Dikkat Edilmelidir?

Huzur hakkı hesaplanırken hem yasal mevzuata hem de şirket içi kararlara uygun hareket edilmesi önem taşır. Yanlış veya eksik hesaplamalar vergisel riskler ve kurumsal sorunlar doğurabileceği için belirli kriterleri göz önünde bulundurmak gerekir; bu süreçte özellikle şu noktalara dikkat edilmelidir.

• Genel kurul kararı olmadan ödeme yapılmamalıdır.
• Belgesiz ödeme gider yazılamaz.
• Aşırı yüksek tutarlar vergi incelemesine neden olabilir.

Huzur Hakkı Vergilendirilmesi Nasıl Yapılır?

Huzur hakkı ödemeleri vergisel açıdan ücret geliri sayılır ve bu nedenle gelir vergisi stopajına ile damga vergisine tabidir. Ödeme yapılırken ilgili vergi kesintileri şirket tarafından yapılarak beyan edilir ve net tutar hak sahibine ödenir.

Gelir Vergisi ve Stopaj Kesintileri

Huzur hakkı, ücret geliri olarak değerlendirilir ve gelir vergisi stopajına tabidir. Şirket tarafından kesilerek beyan edilir.

SGK Primi Kesilir mi?

Hayır. Huzur hakkı ödemelerinde sigorta primi kesilmez, çünkü bu ödeme bir hizmet akdine dayanmaz.

Huzur Hakkı Gider Olarak Gösterilebilir mi?

Genel kurul kararı ve gerekli belge düzeni mevcutsa huzur hakkı ödemeleri şirket giderleri arasında gösterilebilir ve bu durum muhasebe kayıtlarına gider olarak yansıtılabilir. Ancak bunun için ödemelerin gerçekten alınan kararlara dayanması, emsaline uygun tutarlarda olması ve banka kanalıyla yapılması gibi usule ilişkin şartların sağlanması önemlidir.

Huzur Hakkı ile Maaş Arasındaki Farklar

Huzur hakkı ile maaş kavramları sıkça karıştırılsa da hukuki niteliği, ödeme şekli ve bağlı olduğu ilişki bakımından önemli farklılıklar içerir. Bu iki ödeme türünün hangi yönlerden ayrıldığını netleştirmek, hem şirketler hem de görev alan kişiler açısından doğru uygulama için önemlidir; aralarındaki temel farklar kısaca şu şekilde sıralanabilir:

• Maaş: İş sözleşmesine bağlı, SGK primli
• Prim: Performansa bağlı
• Huzur hakkı: Yönetim görevi karşılığı, SGK’sız, karar bazlı

Huzur Hakkı Ödemelerinde Sık Yapılan Hatalar

Ödeme uygulamasında sıkça hatalarla karşılaşılabilir ve bu hatalar hem vergisel hem de hukuki riskler doğurabilir. Sürecin doğru yürütülmesi için mevzuata ve şirket kararlarına uygun hareket etmek gerekir; bu alanda en sık yapılan hatalar ise genellikle şöyledir:

• Genel kurul kararı olmadan ödeme yapılması
• Gelir vergisi kesintisinin atlanması
• Maaş ile huzur hakkının karıştırılması
• Kamu kurumlarında yasal sınırların aşılması

Huzur Hakkı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Huzur Hakkı Ücreti Ne Kadardır?

Huzur hakkı tutarları için mevzuatta belirlenmiş genel bir alt veya üst sınır bulunmaz; bu nedenle miktar doğrudan şirketin yetkili organlarının alacağı kararlara bağlı olarak şekillenir. Ancak belirlenen tutarın şirketin mali yapısıyla uyumlu, emsal uygulamalara uygun ve makul seviyelerde olması, olası vergisel ve hukuki risklerin önüne geçmek açısından önem taşır.

Huzur Hakkı Emekliliği Etkiler mi?

Hayır. SGK primi kesilmediği için emekliliğe etkisi yoktur.

Huzur Hakkı ile Kıdem Tazminatı Hesaplanır mı?

Hayır. Kıdem tazminatına dahil edilmez.

Huzur Hakkı Kaç Ay Ödenir?

Aylık, toplantı başına veya yıllık olarak ödenebilir. Şirket kararına bağlıdır.

Kaynakça

• Türk Ticaret Kanunu (6102 Sayılı Kanun)
  https://www.mevzuat.gov.tr
• Gelir Vergisi Kanunu (193 Sayılı Kanun)
  https://www.mevzuat.gov.tr
• Vergi Usul Kanunu (213 Sayılı Kanun)
  https://www.mevzuat.gov.tr
• Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510 Sayılı Kanun)
  https://www.mevzuat.gov.tr
• Gelir İdaresi Başkanlığı
  https://www.gib.gov.tr
• Ticaret Bakanlığı
  https://www.ticaret.gov.tr
• Resmî Gazete
  https://www.resmigazete.gov.tr

Önceki yazımızı okuyun: " E-Bordro Nedir? E-Bordro Nasıl Alınır?"