Malülen Emeklilik Nedir? Şartları Neler?

Çalışma hayatı herkes için aynı şekilde ilerlemez. Bazı durumlarda ciddi hastalıklar veya kazalar nedeniyle çalışma gücü önemli ölçüde kaybedilebilir. Bu gibi hallerde devreye giren sosyal güvenlik hakkı ise malulen emekliliktir. Malulen emeklilik, belirli şartların sağlanması hâlinde sigortalıya gelir güvencesi sunarak yaşam standartlarının korunmasına katkı sağlar. Bu süreçte sağlık kurulu raporları, sigortalılık süresi ve prim gün sayısı gibi kriterler belirleyici rol oynar.

Malülen Emeklilik Nedir?

Malülen emeklilik; sigortalı bir çalışanın, çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmesi halinde, yaş şartı aranmaksızın emekli edilmesini sağlayan bir sosyal güvenlik uygulamasıdır. Amaç, sağlık nedeniyle çalışamayacak duruma gelen sigortalının gelir kaybını telafi etmektir. Bu kapsamda bağlanan aylık, SGK malullük aylığı olarak adlandırılır. Malulen emeklilik, normal emeklilikten farklı olarak yaş şartına değil, sağlık durumuna dayanır.

Malülen Emeklilik Kimleri Kapsar?

Buradaki temel şart; sigortalı olarak çalışmaya başladıktan sonra ortaya çıkan bir hastalık ya da engel nedeniyle çalışma gücü kaybı yaşamış olmaktır. Malulen emeklilikten yararlanabilecek kişiler şu şekildedir:

• 4A (SSK) sigortalıları

• 4B (Bağ-Kur) sigortalıları

• 4C (Emekli Sandığı) kapsamındaki kamu görevlileri

Doğuştan gelen engeller genellikle malulen emeklilik kapsamında değil, engelli emekliliği kapsamında değerlendirilir.

Malülen Emeklilik ile Normal Emeklilik Arasındaki Farklar

Malulen emeklilik, istisnai bir emeklilik türüdür ve ağır sağlık koşullarına dayanır. Malulen emeklilik ile normal emeklilik arasında temel farklar şunlardır:

Malülen Emeklilik Şartları Nelerdir?

Malulen emeklilikten yararlanabilmek için sigortalının çalışma gücünün en az %60’ını kaybettiğinin yetkili sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi gerekir. Ayrıca en az 10 yıllık sigortalılık süresi ve 1.800 gün prim ödeme şartı aranır; ancak başkasının bakımına muhtaç derecede malul olanlarda 10 yıl şartı uygulanmaz. Tüm değerlendirmeler sosyal güvenlik kurumu tarafından mevzuata uygun şekilde incelenerek karara bağlanır.

Çalışma Gücü Kaybı Oranı

En önemli şart, çalışma gücünün en az %60 oranında kaybedilmiş olmasıdır. Bu oran, SGK tarafından yetkilendirilmiş hastanelerin sağlık kurulu raporları ile belirlenir. Nihai karar SGK sağlık kurulları tarafından verilir.

Prim Gün Sayısı Şartı

En çok merak edilen konulardan biri de 1800 günle malulen emeklilik şartlarıdır. Genel kural şu şekildedir:

• En az 10 yıl sigortalılık süresi

• En az 1800 gün prim
• Başkasının bakımına muhtaç derecede malul olan kişiler için 10 yıl şartı aranmaz; yalnızca 1800 gün yeterlidir.

Sigortalılık Süresi Şartı

Maluliyetin, sigortalı olduktan sonra ortaya çıkmış olması gerekir. Sigortalı olmadan önce mevcut olan bir hastalık, malulen emeklilik kapsamında değerlendirilmez. Bu nedenle ilk sigortalılık tarihi büyük önem taşır.

Yeni Yasaya Göre Malülen Emeklilik Şartları

Güncel mevzuata göre temel şartlar değişmemiştir ancak uygulamada sağlık kurulu değerlendirmeleri ve kontrol muayeneleri daha sıkı yapılabilmektedir. Değişmeyen unsurlar şu şekildedir:

• %60 çalışma gücü kaybı

• 1800 gün prim

• 10 yıl sigortalılık

Kadınlarda Malülen Emeklilik Şartları

Kadınlarda malulen emeklilik şartları erkeklerle aynıdır ancak kadın çalışanların doğum borçlanması yaparak prim gün sayısını artırma imkanı vardır. Bu durum 1800 gün şartının tamamlanmasına yardımcı olabilir.

Hangi Hastalıklar Malülen Emeklilik Kapsamındadır?

Malulen emeklilik kapsamında değerlendirilen hastalıklar, sigortalının çalışma gücünü en az %60 oranında kaybetmesine yol açan ve sağlık kurulu raporuyla belgelenen rahatsızlıklardır. İleri evre kanserler, ağır kalp ve damar hastalıkları, organ nakli sonrası durumlar, ciddi nörolojik rahatsızlıklar ile kalıcı psikiyatrik bozukluklar bu kapsamda yer alabilir. Nihai karar ise hastalığın adı kadar, kişinin mesleki faaliyetini sürdüremeyecek derecede iş gücü kaybı yaşayıp yaşamadığına göre verilir.

Malülen Emeklilik Hastalıkları Listesi

SGK belirli bir kesin liste yayınlamaz ancak yaygın kabul gören malulen emeklilik hastalıkları vardır. Burada belirleyici olan hastalığın adı değil, çalışma gücü kaybı oranıdır:

• İleri evre kanser hastalıkları

• Ağır nörolojik hastalıklar (MS, ALS vb.)

• İleri kalp yetmezliği

• Organ nakli sonrası durumlar

• Ağır psikiyatrik rahatsızlıklar

• İleri derecede görme veya işitme kaybı

Hastalık Listesinde Olmayan Durumlar

Bir hastalık listede yer almasa bile, eğer %60 ve üzeri çalışma gücü kaybı oluşturuyorsa malulen emeklilik mümkün olabilir. Karar, SGK sağlık kurullarının değerlendirmesine bağlıdır.

Malülen Emeklilik Başvurusu Nasıl Yapılır?

Malulen emeklilik başvurusu, sigortalının bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik Kurumu il veya ilçe müdürlüğüne yazılı dilekçe ile yapılır. Başvuru sonrasında kurum tarafından yetkilendirilen hastaneye sevk işlemi gerçekleştirilir ve sağlık kurulu raporu doğrultusunda çalışma gücü kaybı oranı tespit edilir. İnceleme süreci tamamlandığında prim gün sayısı ve sigortalılık süresi gibi şartlar da değerlendirilerek nihai karar başvuru sahibine bildirilir.

SGK Malülen Emeklilik Başvuru Süreci

Başvuru e-Devlet üzerinden ön bilgi alınarak başlatılabilir; ancak sağlık süreci SGK sevkiyle ilerler. Başvuru süreci şu şekilde işler:

1. SGK’ya yazılı başvuru yapılır.
2. SGK tarafından yetkili hastaneye sevk edilir.
3. Sağlık kurulu raporu düzenlenir.
4. Rapor SGK merkez sağlık kurulunca incelenir.
5. Uygun görülürse malullük aylığı bağlanır.

Gerekli Belgeler ve Sağlık Kurulu Raporu

Burada en önemli belge malullük raporudur. Genellikle istenen belgeler şu şekildedir:

• Dilekçe

• Kimlik belgesi

• SGK hizmet dökümü

• Sevk sonrası alınan sağlık kurulu raporu

Malülen Emeklilik Maaşı Ne Kadar?

Malulen emeklilik maaşı, sigortalının çalışma gücü kaybı oranı, prim ödeme gün sayısı ve geçmişteki prime esas kazançlarına göre hesaplanır ve bu nedenle her kişi için farklılık gösterir. Ortalama primi ve hizmet süresi yüksek olanlarda aylık tutar daha yüksek olurken, daha az prim günü olanlarda nispeten daha düşük kalabilir;

1800 Günle Malulen Emekli Maaşı Ne Kadar?

1800 günle malulen emekli maaşı genellikle düşük seviyededir. Çünkü prim günü ve prime esas kazanç düşükse bağlanacak aylık da düşük olur. Alt sınır uygulaması bulunsa da, net tutar kişiye göre değişir. Maaş hesaplamasında dikkate alınanlar şöyledir:

• Ortalama kazanç

• Gün sayısı

• Güncelleme katsayıları

En Yüksek Malulen Emekli Maaşı Ne Kadar?

En yüksek malulen emekli maaşı, yüksek prim ödeyen ve uzun süre çalışmış kişiler için söz konusu olabilir. 3600 malulen emeklilik şartları ifadesi halk arasında geçse de; malulen emeklilik için 3600 gün şartı yoktur. Ancak 3600 ve üzeri prim günü olan bir kişi daha yüksek aylık alabilir.

Malülen Emeklilik Maaşı Ne Zaman Başlar?

Maaş, başvuru tarihini takip eden ay başından itibaren bağlanır. SGK onay süreci tamamlandıktan sonra toplu ödeme yapılabilir.

Malülen Emeklilik Maaşı Hangi Durumlarda Kesilir?

malulen emeklilik sürekli ve koşulsuz bir hak değildir. Malullük aylığı şu durumlarda kesilebilir:

• Tekrar sigortalı olarak çalışmaya başlanması

• Kontrol muayenesinde maluliyet oranının düşmesi

• Sağlık durumunun iyileşmesi

Malülen Emeklilikte Kontrol Muayenesi Nedir?

SGK bazı durumlarda kontrol muayenesi şartı koyar. Belirli bir süre sonunda kişi tekrar sağlık kuruluna sevk edilir. Eğer çalışma gücü kaybı %60’ın altına düşerse malullük aylığı kesilebilir.

Malülen Emeklilik Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Malülen Emekli Olanlar Tekrar Çalışabilir mi?

Malulen emekli olan kişiler, yeniden sigortalı bir işte çalışmaya başladıkları takdirde malullük aylıkları kesilir. Çünkü malulen emeklilik, çalışma gücünün önemli ölçüde kaybedildiği varsayımına dayanır ve aktif sigortalı çalışma bu durumu ortadan kaldırmış kabul edilir. Ancak kontrol muayeneleri sonucunda malullük halinin devam ettiği tespit edilirse ve çalışma sona ererse, belirli şartlar dâhilinde aylık yeniden bağlanabilir.

Malülen Emeklilik İptal Edilebilir mi?

Malulen emeklilik, belirli şartların ortadan kalkması hâlinde iptal edilebilir. Özellikle kontrol muayenesi sonucunda çalışma gücü kaybı oranının mevzuatta aranan seviyenin altına düştüğünün tespit edilmesi durumunda malullük aylığı kesilir.

3600 Gün ile Malulen Emekli Olunur mu?

3600 gün özel bir şart değildir. Asıl kriter 1800 gün prim ve %60 çalışma gücü kaybıdır.

Başvuru Reddedilirse Ne Yapılmalı?

SGK kararına karşı itiraz edilebilir. Gerekirse idare mahkemesinde dava açılabilir.

Hangi Hastalıklar Malulen Emeklilik Kapsamında?

Kanser, ağır nörolojik hastalıklar, ileri kalp rahatsızlıkları ve ciddi psikiyatrik bozukluklar gibi çalışma gücünü en az %60 oranında azaltan hastalıklar kapsamda değerlendirilebilir.

%40 Raporla Malulen Emekli Olunur mu?

%40 oranında sağlık kurulu raporuyla malulen emekli olunması mümkün değildir. Malulen emeklilik için çalışma gücünün en az %60 oranında kaybedildiğinin yetkili hastane sağlık kurulu tarafından tespit edilmesi gerekir. Ancak %40 ve üzeri engellilik oranına sahip kişiler, şartları sağlamaları hâlinde engellilik kapsamında yaşlılık emekliliği gibi farklı emeklilik türlerinden yararlanabilirler.

Önceki yazımızı okuyun: " İşveren Yemek Vermek Zorunda Mı? "